Dit advies van het Controleorgaan op de politionele informatie (COC) — de officiële toezichthouder op de politie en gegevensverwerking — handelt over de vraag of private bewakingsagenten taken van de politie mogen overnemen.
1. Waar gaat het precies over?
De minister van Binnenlandse Zaken heeft een omzendbrief (SPV08 van april 2026) verspreid. Daarin legt de minister aan politiezones uit hoe zij private veiligheidsbedrijven (bewakingsagenten) kunnen inschakelen om bepaalde klussen uit te voeren die nu nog door politiemensen worden gedaan. De minister beweerde daarbij dat dit allemaal kan zonder dat de wet daarvoor aangepast hoeft te worden.
Het COC heeft deze omzendbrief gelezen en luidt de noodklok: volgens de toezichthouder klopt het verhaal van de minister op meerdere vlakken juridisch niet en wordt de grens tussen politie en private bewaking op een gevaarlijke manier overschreden.
2. Wat zijn de belangrijkste bezwaren van de toezichthouder?
-
Politietaken kun je niet zomaar privatiseren: Volgens de Grondwet en de Politiewet mag de politie alleen taken uitvoeren die de wet haar geeft. Private bewakers hebben geen enkele politiebevoegdheid: zij mogen bijvoorbeeld geen dwang of geweld gebruiken en mogen de openbare orde niet handhaven. Je kunt politietaken dus niet zomaar doorschuiven naar private bedrijven zonder dat de wetgever de wet aanpast.
-
De omzendbrief is juridisch een 'lege doos': De omzendbrief is onduidelijk opgesteld. Hij heeft geen dwingende kracht en is juridisch niet afdwingbaar; politiediensten hoeven er dus eigenlijk geen rekening mee te houden. Bovendien werd het COC vooraf niet eens om advies gevraagd.
-
Concrete voorbeelden van wat NIET door private bewakers mag gebeuren:
- 🏛️ Het onthaal van een politiebureau: Burgers die het politiebureau binnenstappen, moeten geholpen worden door echte politiemensen. Een private bewaker mag daar niet de loketfunctie doen of gevoelige informatie van burgers noteren.
- 🚨 Een plaats delict (crime scene) bewaken: Het beveiligen van een plek waar een misdrijf is gepleegd en waar nog sporen liggen, is een gerechtelijke politietaak. Het COC noemt het uitbesteden hiervan aan private bewakers simpelweg onwettig.
- 🔒 Toezicht in politiecellen: De omzendbrief noemt het bewaken van arrestanten in politiecellen, maar het COC benadrukt dat toezicht op mensen die van hun vrijheid zijn beroofd een zuivere politietaak is die nooit aan private bewakers mag worden gegeven.
- 📹 Live cameratoezicht: Private bewakers mogen niet zomaar live meekijken met de bewakingscamera's van de politie op straat.
-
Gevaar voor privacy en persoonsgegevens: Politie-informatie is uiterst gevoelig. Private bewakingsagenten vallen niet onder dezelfde strenge privacyregels en wetten als de politie voor het verwerken van strafrechtelijke gegevens.
-
Verwarring voor de burger: Een burger heeft het recht om precies te weten wie er voor hem staat en wie welk recht heeft om maatregelen of dwang op te leggen. Deze omzendbrief zorgt juist voor verwarring over wat een private bewaker wel en niet mag.
💡 Besluit
Het toezichthoudend orgaan waarschuwt politiediensten dat ze niet zomaar private bewakers mogen inzetten op basis van deze omzendbrief, omdat veel van de voorgestelde taken wettelijk voorbehouden blijven aan de politie.
