Het adviesrapport "Child safety online: Protecting and empowering minors in a digital world" (2026) is opgesteld door een speciaal panel van Europese experts, wetenschappers, ouders en jongeren. Het werd geleid door kinder- en jeugdpsychiater prof. dr. Jörg M. Fegert en gezondheidswetenschapper dr. Maria Melchior, in opdracht van de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen.
Het centrale idee achter het rapport is dat we de fysieke wereld al decennia veiliger maken voor kinderen (zoals veiligheidseisen voor speelgoed of auto's), maar dat de digitale wereld sterk is achtergebleven. Het rapport vraagt om een cultuuromslag: niet het kind moet zich aanpassen of gestraft worden, maar de digitale omgeving moet van nature veilig worden ingericht ("safety by design").
1. Drie leeftijdsfases: Een ontwikkelingsgerichte aanpak
Kinderen van 4, 11 of 16 jaar verschillen sterk in hun breinontwikkeling en kwetsbaarheden. Het rapport vervangt het idee van "minderjarigen als één groep" door drie duidelijke fases:
- 0 tot 2 jaar (Schermaanbeveling):
- Voorstel: Vermijd schermen en sociale media voor baby's en peuters zo veel mogelijk. In deze fase zijn direct menselijk oogcontact, taalverwerving en fysieke beweging essentieel. Ouders worden ook opgeroepen hun eigen schermgebruik in te perken om "technoference" (digitale onderbreking van het ouder-kindcontact) te voorkomen.
- 3 tot 12 jaar (Begeleid & gestructureerd gebruik):
- Voorstel: Geen onbegeleid internetgebruik of eigen smartphones. Schermtijd moet beperkt blijven, onder toezicht van ouders staan en gericht zijn op educatie en leeftijdsgeschikte inhoud. In de klas horen geen persoonlijke smartphones thuis.
- 13 tot 18 jaar (Geleidelijke autonomie):
- Voorstel: Jongeren krijgen stapsgewijs meer vrijheid, maar uitsluitend op platforms die standaard veilig zijn ingericht. Ze moeten automatisch beschermd worden tegen verslavende mechanismen en schadelijke inhoud.
2. De belangrijkste specifieke voorstellen
A. Een Europese leeftijdsgrens van 13 jaar
- EU-brede minimumnorm: Er wordt voorgesteld om in de hele EU een harmoniseerde leeftijdsgrens van 13 jaar in te stellen voor toegang tot sociale media en AI-assistenten. Onder de 13 jaar is toegang alleen mogelijk met expliciete toestemming en toezicht van de ouders of binnen de school.
- Nationale uitzonderingen: Lidstaten behouden de vrijheid om voorzorgshalve een hogere grens in te stellen (zoals 14, 15 of 16 jaar).
B. Betrouwbare en privacy-vriendelijke leeftijdsverificatie
- Om te voorkomen dat kinderen leeftijdsgrenzen eenvoudig omzeilen, moeten platforms de leeftijd controleren.
- Privacy staat voorop: Er mag geen gebruik worden gemaakt van identiteitskaarten of gezichtsscans die de privacy schenden. Er wordt gepleit voor technologieën zoals "Zero Knowledge Proof": het platform krijgt een digitaal bewijs dat de gebruiker oud genoeg is, zonder dat persoonsgegevens of identificatiedocumenten worden gedeeld of opgeslagen.
C. Omkering van de bewijslast voor techbedrijven
- Huidige situatie: Toezichthouders moeten nu achteraf bewijzen dat een algoritme of functie schadelijk is, nadat miljoenen kinderen er al mee in aanraking zijn gekomen.
- Nieuw voorstel: Techbedrijven moeten vooraf aantonen dat hun app, algoritme of nieuwe functie veilig is voor minderjarigen voordat ze toegang krijgen tot de markt. Zolang dat bewijs er niet is, moeten volwassen of risicovolle functies standaard uitstaan.
D. Verbod op verslavend en schadelijk ontwerp (Safety by Design)
- Stop verslavende trucs: Functies zoals infinite scroll (eindeloos doorscrollen), autoplay (automatisch afspelen van de volgende video), agressieve pushmeldingen en algoritmes die gebruikers in een "rabbit hole" sturen (zoals ketens van video's over eetstoornissen of zelfbeschadiging) moeten strikt worden gereguleerd of uitgeschakeld.
- Standaard privacy op maximaal: Accounts van minderjarigen staan standaard op privé, vreemden kunnen geen rechtstreekse berichten sturen, en opties om screenshots of downloads te maken van berichten van kinderen worden geblokkeerd om digitale chantage (sextortion) te voorkomen.
E. Strikte regels rond AI en online kindermisbruik
- Aanpak kindermisbruik: Snelle aanname van EU-regelgeving die platforms verplicht om online kindermisbruik en grooming (het digitaal lokken van kinderen) op te sporen, te melden en te blokkeren.
- Kunstmatige Intelligentie (AI): Verbod op AI-toepassingen die naaktbeelden van personen genereren (nudification apps) en strenge waarschuwingen bij AI-chatbots, zodat jongeren weten dat ze met een computer praten en niet met een mens.
F. Versterking van ouders, scholen en de jeugd
- Educatie en AI-wijsheid: Digitale geletterdheid, AI-kennis en kritisch denken over algoritmes en desinformatie moeten verplicht worden in het schoolcurriculum.
- Ouderbegeleiding: De EU en lidstaten moeten duidelijke richtlijnen voor ouders opstellen (Guidelines for Parents) en zorgen voor gebruiksvriendelijke instrumenten voor ouderlijk toezicht.
- Investeren in offline alternatieven: Overheden moeten investeren in betaalbare sportverenigingen, jeugdclubs, bibliotheken en buurthuizen als aantrekkelijk alternatief voor overmatige schermtijd.
- Inspraak van jongeren: Kinderen en jongeren moeten actief worden betrokken bij het maken van het beleid ("bouw het internet met ons, niet alleen voor ons").
