Strategische plan ‘Horizon 2030’ van het College van de hoven en rechtbanken

Bron

1. Waarom is dit plan nodig? (De huidige problemen)

Justitie staat onder grote druk. Het document somt enkele belangrijke problemen op waar de rechtbanken dagelijks mee worstelen:

• Te weinig middelen: Er is een structureel tekort aan geld en personeel, en de gebouwen zijn vaak sterk verouderd.
• Trage procedures: De wachttijden en achterstanden in sommige rechtbanken zijn onredelijk lang.
• Complexe administratie: Er zijn te veel beslissingsniveaus, waardoor problemen traag worden opgelost en de rechtbanken nog steeds niet echt zelfstandig hun eigen budgetten kunnen beheren (beheersautonomie).
• Dalend vertrouwen: Slechts 54% van de burgers heeft nog vertrouwen in justitie, mede door trage werking en gebrekkige communicatie.

2. Visie en Waarden

Het College wil een instelling zijn die oplossingen zoekt en verantwoordelijkheid neemt. Daarbij hanteren ze vier kernwaarden:

1. Servicegerichtheid: Pragmatisch werken en concrete oplossingen zoeken voor de rechtzoekende.
2. Open samenwerking: Iedereen betrekken (magistraten, griffiers en personeel) en de juiste beslissingen nemen op het juiste niveau.
3. Collegialiteit: Samen beslissingen nemen in het belang van justitie en de burger.
4. Integriteit: Eerlijk de behoeften in kaart brengen en transparant zijn in de keuzes die gemaakt worden.

---

3. De 4 Strategische Doelstellingen (Het Actieplan)

Om de problemen aan te pakken, focust het plan zich op vier grote pijlers:

Doelstelling 1: De dagelijkse werking en ondersteuning verbeteren Het College wil de leiding van de rechtbanken (de directiecomités) beter helpen met hun dagelijkse taken:

• Geld en aankopen: Zorgen voor een eerlijkere verdeling van het geld en een simpeler systeem om aankopen te doen.
• IT-hulp: Betere technische ondersteuning en begeleiding bieden aan het personeel wanneer er nieuwe digitale systemen worden ingevoerd.
• Personeel: Vacatures sneller helpen invullen en sneller vervanging zoeken voor mensen die langdurig ziek zijn.
• Gebouwen: Ervoor zorgen dat kleine herstellingen in verouderde gebouwen sneller en makkelijker kunnen worden uitgevoerd.
• Achterstand wegwerken: Rechtbanken begeleiden om hun wachttijden beter in kaart te brengen en te verkorten.

Doelstelling 2: De werking optimaliseren door vernieuwingen Men wil justitie moderniseren, ondanks het beperkte budget:

• Digitalisering: Volop inzetten op systemen zoals JustCase (één centraal digitaal dossier) en JustOnWeb (zodat burgers makkelijker online toegang krijgen tot justitie). Ook het organiseren van digitale hoorzittingen wordt belangrijker.
• Echte zelfstandigheid (Beheersautonomie): Het is de bedoeling dat rechtbanken eindelijk hun eigen beschikbare budgetten flexibel mogen beheren om in te spelen op hun eigen, lokale noden.
• Werklast meten: Men gaat nauwkeuriger meten hoeveel werk magistraten én personeel hebben, om zo het geld en de mensen eerlijker te verdelen.

Doelstelling 3: Een modernere en professionelere organisatie worden Als justitie meer zelfstandigheid krijgt, moet ze ook bewijzen dat ze dit goed aankan:

• Controle en audits: Interne controles (audits) en een beter risicobeheer invoeren om zeker te zijn dat alles goed verloopt.
• Gegevens en statistieken: Veel slimmer en veiliger omgaan met verzamelde data (data governance) en dit gebruiken om betere beslissingen te nemen.
• Kennis behouden: Vaste werkprocessen uitschrijven zodat kennis niet verloren gaat en nieuwe medewerkers makkelijker kunnen worden ingewerkt.

Doelstelling 4: Het imago van justitie bij de burger verbeteren Justitie wil haar slechte imago afschudden door open en menselijker te communiceren:

• Transparantie: Uitspraken die maatschappelijk belangrijk zijn beter uitleggen aan de pers om onbegrip en valse informatie tegen te gaan.
• Heldere taal en sociale media: Inzetten op begrijpelijke taal, informatieve video's en een betere aanwezigheid op sociale media.
• Beter onthaal: Het onthaal van burgers in de rechtbanken vriendelijker maken. Er komt ook extra aandacht voor de opvang van slachtoffers om te voorkomen dat zij extra trauma's oplopen door de procedure.

---

4. Hoe gaan ze dit uitvoeren en opvolgen?

Om dit plan geen dode letter te laten zijn, heeft het College een stappenplan bedacht:

• Meer mankracht: Er worden extra deskundigen (zoals HR-specialisten en IT'ers) aangenomen bij de steundienst om deze plannen te kunnen trekken.
• Risicobeheer: Ze hebben vooraf de mogelijke problemen geanalyseerd (zoals politieke weerstand of te weinig budget) en maatregelen bedacht om hiermee om te gaan.
• Evaluatie: Elk jaar wordt er een verslag gemaakt, en halverwege de rit (rond 2027) zal het plan grondig worden geëvalueerd en bijgestuurd indien nodig.

Korte termijn maatregelen om de overbevolking in de gevangenissen tegen te gaan

Dit zouden de korte termijnmaatregelen zijn die de regering zou voorstellen (onder alle voorbehoud van juistheid)

 

➤ Korte‑termijnmaatregelen – gedetineerden

Om het aantal personen dat op de grond moet slapen te verminderen en om uitgesproken maar opgeschorte gevangenisstraffen effectief te kunnen uitvoeren, wordt ingezet op een ruimer gebruik van elektronisch toezicht (ET) en op de verlenging van de bestaande maatregel Vervroegde Invrijheidstelling (VI) Overbevolking, zij het in een beperktere vorm.

• Personen die veroordeeld zijn tot een totale straf van maximaal 18 maanden zullen hun straf voortaan onder ET uitvoeren.
• Personen die veroordeeld zijn tot een totale straf tussen 18 maanden en 10 jaar gaan automatisch onder ET 18 maanden vóór het einde van hun straf.
• Bepaalde categorieën veroordeelden zijn uitgesloten: terrorisme, seksuele misdrijven, zware geweldsfeiten en bepaalde drugsgerelateerde misdrijven.
• Alle dossiers worden systematisch voorgelegd aan de strafuitvoeringsrechtbank (SUR/TAP), die beslist over het verdere verloop van het elektronisch toezicht.
• De VI Overbevolking wordt verlengd tot eind 2027, maar enkel voor veroordeelden met een totale straf van maximaal 3 jaar.

Om de strafuitvoeringsrechtbank toe te laten sneller modaliteiten toe te kennen, wordt de bestaande noodwet aangepast zodat de SUR zich kan baseren op enkel:

• het advies van de directeur,
• het sociaal onderzoek (indien van toepassing),
• het advies van het openbaar ministerie.

Voor veroordeelden zonder verblijfsrecht wordt artikel 20/1 van de Wet op het Extern Juridisch Statuut (EJS/LSE) gewijzigd zodat vrijwillige terugkeer al 12 maanden vóór het einde van de straf kan worden voorbereid (in plaats van 6 maanden).
Er wordt sterker ingezet op interstatelijke overdrachten en uitzetting naar het land van herkomst.

---

➤ Korte‑termijnmaatregelen – personeel

Het akkoord voorziet als doelstelling een volledige en duurzame personeelsbezetting.

• Selectie- en aanwervingsprocedures worden geoptimaliseerd om meer kandidaten aan te trekken en het proces te versnellen.
• De interne rekruteringscapaciteit wordt prioritair versterkt.
• De toegang van EU‑burgers tot de aanwervingsprocedure voor de functie van penitentiair bewakingsassistent wordt versneld.
• In snelle procedures kunnen rekruteringsreserves worden aangelegd en kan men al aanwerven vóór het medisch onderzoek, om tijd te winnen.

---

➤ Extra capaciteit

Er wordt voorzien in een uitbreiding en optimalisering van de bestaande capaciteit.

• Meer plaatsen worden gecreëerd in gesloten centra.
• Voor geïnterneerden komen er extra plaatsen in forensisch-psychiatrische centra (FPC/CPL) en in medisch-forensische zorgcentra.
• Masterplan IV (in voorbereiding) voorziet in een structureel schema voor de totale detentiecapaciteit en beoogt menswaardige detentieomstandigheden.

---

➤ Voorlopige hechtenis

Er worden hervormingen voorbereid inzake voorlopige hechtenis.

• De commissie Overbevolking finaliseert een advies over een mogelijke hervorming van de voorlopige hechtenis. Daarna wordt bekeken welke maatregelen kunnen worden uitgevoerd om de duur van de voorlopige hechtenis te verkorten.
• Er wordt onderzocht of en hoe zittingen van de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling via videoconferentie kunnen plaatsvinden. Dit moet verplaatsingen beperken, de werkdruk verlagen en procedures versnellen.

Liberties Rule of Law Report 2026

Bron

Het Liberties Rule of Law Report 2026 biedt een kritische analyse van de rechtsstaat binnen de Europese Unie gedurende het jaar 2025. De publicatie, opgesteld door circa veertig mensenrechtenorganisaties, signaleert een zorgwekkende trend van stagnatie en achteruitgang in de meeste lidstaten. Het rapport onderzoekt vier centrale pijlers: de onafhankelijkheid van het rechtssysteem, corruptiebestrijding, mediavrijheid en de democratische controlemechanismen. Volgens de auteurs negeren veel regeringen de aanbevelingen van de Europese Commissie, terwijl de EU-instituties zelf ook onder vuur liggen vanwege ondoorzichtige wetgevingsprocedures. De bron concludeert dat de huidige instrumenten tekortschieten om de erosie van democratische waarden effectief te stoppen.

In het rapport wordt de staat van de rechtsstaat in België beoordeeld als een "Slider" (afglijdend). Er wordt gewaarschuwd dat politieke beslissingen fundamentele rechten verzwakken en dat er sprake is van achteruitgang (regressie) op verschillende cruciale gebieden.

Mag uw ex-werkgever uw professionele mailbox inkijken na uw vertrek?

Mag uw ex-werkgever uw professionele mailbox inkijken na uw vertrek?

bron en volledig juridische analyse: https://www.ictrechtswijzer.be/mag-uw-ex-werkgever-uw-mailbox-bewaren-na-uw-vertrek/

De beëindiging van een arbeids- of managementrelatie roept vaak praktische vragen op, zeker in een digitaal tijdperk. Een van de meest voorkomende en heikele punten is het beheer van de professionele mailbox van de vertrokken persoon. Recente beslissingen van de Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) scheppen duidelijkheid: een werkgever mag de mailbox niet onbeperkt actief houden en de inhoud ervan is geen vrij toegankelijk bedrijfsarchief.

Online harassement en de grens met drukpersmisdrijven

Bron

𝐎𝐧𝐥𝐢𝐧𝐞 𝐡𝐚𝐫𝐚𝐬𝐬𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐞𝐧 𝐝𝐞 𝐠𝐫𝐞𝐧𝐬 𝐦𝐞𝐭 𝐝𝐫𝐮𝐤𝐩𝐞𝐫𝐬𝐦𝐢𝐬𝐝𝐫𝐢𝐣𝐯𝐞𝐧

⚖️ 𝐇𝐨𝐟 𝐯𝐚𝐧 𝐂𝐚𝐬𝐬𝐚𝐭𝐢𝐞: 𝐎𝐧𝐥𝐢𝐧𝐞 𝐛𝐞𝐥𝐚𝐠𝐢𝐧𝐠 𝐢𝐬 𝐠𝐞𝐞𝐧 𝐯𝐫𝐢𝐣𝐞 𝐦𝐞𝐧𝐢𝐧𝐠𝐬𝐮𝐢𝐭𝐢𝐧𝐠

In een arrest van 11 februari 2026 heeft het 𝐇𝐨𝐟 𝐯𝐚𝐧 𝐂𝐚𝐬𝐬𝐚𝐭𝐢𝐞 een belangrijke grens getrokken tussen cyberpesten en drukpersmisdrijven. De uitspraak schept duidelijkheid over wanneer online berichten onder de bevoegdheid van de correctionele rechtbank vallen en wanneer niet.

📉 𝐃𝐞 𝐂𝐚𝐬𝐮𝐬 Een beklaagde werd vervolgd voor belaging via elektronische communicatiemiddelen (Facebook en Messenger). Het Hof van Beroep in Luik oordeelde eerder dat het onbevoegd was. De redenering? De berichten waren openbaar gemaakt op sociale media en bevatten een "mening". Volgens het Hof van Beroep ging het dus om een 𝐝𝐫𝐮𝐤𝐩𝐞𝐫𝐬𝐦𝐢𝐬𝐝𝐫𝐢𝐣𝐟 (art. 150 Grondwet), wat de exclusieve bevoegdheid van het Hof van Assisen zou betekenen.

🏛️ 𝐇𝐞𝐭 𝐎𝐨𝐫𝐝𝐞𝐞𝐥 𝐯𝐚𝐧 𝐡𝐞𝐭 𝐇𝐨𝐟 Het Hof van Cassatie veegt deze redenering van tafel en vernietigt het arrest.

Het Hof stelt duidelijk dat een drukpersmisdrijf de uiting van een gedachte of mening vereist. Er is echter een cruciaal onderscheid:

𝟏. 𝐇𝐞𝐭 𝐢𝐧𝐬𝐭𝐫𝐮𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐯𝐬. 𝐝𝐞 𝐦𝐞𝐧𝐢𝐧𝐠: Wanneer iemand online een foto plaatst, kritiek uit of woede ventileert 𝐥𝐨𝐮𝐭𝐞𝐫 𝐨𝐦 𝐢𝐞𝐦𝐚𝐧𝐝𝐬 𝐫𝐮𝐬𝐭 𝐭𝐞 𝐯𝐞𝐫𝐬𝐭𝐨𝐫𝐞𝐧 (belaging), is dit geen uiting van een mening in de zin van de Grondwet.

𝟐. 𝐆𝐞𝐞𝐧 𝐢𝐦𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐞𝐢𝐭 𝐯𝐨𝐨𝐫 𝐩𝐞𝐬𝐭𝐞𝐫𝐬: Als de vervolging zich richt op het gebruik van sociale media om te treiteren (via fake accounts, dreigementen, ongewenste berichten), en niet op de inhoud van de opinie an sich, is de correctionele rechter gewoon bevoegd.

📝 𝐂𝐨𝐧𝐜𝐥𝐮𝐬𝐢𝐞 Het label "drukpersmisdrijf" kan niet gebruikt worden als schild voor online pesterijen. Wie sociale media inzet als wapen om te belagen, hoort thuis voor de correctionele rechtbank, niet voor een volksjury.

🔗 Lees het volledige arrest hier: https://hofvancassatie.be/pdf/arresten-arrets/P.25.1346.F.pdf

#Rechtspraak #Cassatie #Cyberpesten #Strafrecht #SocialMediaLaw #JuridischNieuws

"Mag ik door AI gemanipuleerde beelden verspreiden?" - ICTR

Bron

"𝗠𝗮𝗴 𝗶𝗸 𝗱𝗼𝗼𝗿 𝗔𝗜 𝗴𝗲𝗺𝗮𝗻𝗶𝗽𝘂𝗹𝗲𝗲𝗿𝗱𝗲 𝗯𝗲𝗲𝗹𝗱𝗲𝗻 𝘃𝗲𝗿𝘀𝗽𝗿𝗲𝗶𝗱𝗲𝗻?"

⚖️ 𝗔𝗜, 𝗖𝗮𝗿𝘁𝗼𝗼𝗻𝘀 & 𝗣𝗼𝗿𝘁𝗿𝗲𝘁𝗿𝗲𝗰𝗵𝘁: 𝗠𝗮𝗴 𝗱𝗮𝘁 𝘇𝗼𝗺𝗮𝗮𝗿?

Het lijkt onschuldig: je pakt een foto van een bekende politicus of ster van het internet, laat er een AI-tool op los en post het resultaat als grappige cartoon. Maar pas op, 𝗷𝘂𝗿𝗶𝗱𝗶𝘀𝗰𝗵 𝗶𝘀 𝗱𝗶𝘁 𝗴𝗹𝗮𝗱 𝗶𝗷𝘀.

Veel mensen denken dat publieke figuren "vogelvrij" zijn omdat hun foto's overal te vinden zijn. Dat is een misvatting. Hier zijn de juridische feiten op een rij:

🚫 𝗢𝗽𝗲𝗻𝗯𝗮𝗮𝗿 ≠ 𝗩𝗿𝗶𝗷 𝘁𝗲 𝗴𝗲𝗯𝗿𝘂𝗶𝗸𝗲𝗻
Dat foto’s van een publiek figuur op Google staan, betekent 𝗻𝗶𝗲𝘁 dat je ze mag gebruiken om nieuwe content te genereren. Het 𝗥𝗲𝗰𝗵𝘁 𝗼𝗽 𝗮𝗳𝗯𝗲𝗲𝗹𝗱𝗶𝗻𝗴 (en de GDPR) blijft gelden. Iedereen behoudt in principe de controle over beelden waarop zij staan.

🤖 𝗛𝗲𝗿𝗸𝗲𝗻𝗯𝗮𝗮𝗿𝗵𝗲𝗶𝗱 𝗶𝘀 𝗱𝗲 𝘀𝗹𝗲𝘂𝘁𝗲𝗹
Volgens recente rechtspraak (zoals het Max Verstappen-arrest) kan zelfs een lookalike of een karikatuur een inbreuk op het 𝗽𝗼𝗿𝘁𝗿𝗲𝘁𝗿𝗲𝗰𝗵𝘁 zijn. Als de AI-cartoon duidelijk herkenbaar is als die specifieke persoon, geldt het portretrecht onverminderd.

💰 𝗛𝗲𝘁 '𝗥𝗲𝗱𝗲𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗕𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴'
Openbare personen hebben vaak een verzilverbare populariteit. Als jij die cartoon commercieel inzet (bijvoorbeeld in een advertentie of voor je eigen branding), hebben zij een 𝗿𝗲𝗱𝗲𝗹𝗶𝗷𝗸 𝗯𝗲𝗹𝗮𝗻𝗴 om zich hiertegen te verzetten en schadevergoeding te eisen.

🎭 𝗣𝗮𝗿𝗼𝗱𝗶𝗲 𝗶𝘀 𝗴𝗲𝗲𝗻 𝘃𝗿𝗶𝗷𝗯𝗿𝗶𝗲𝗳
"Het is maar satire!" is niet altijd een geldig verweer. De parodie-uitzondering in de Auteurswet is strikt:

Er mag geen verwarring ontstaan.

Het mag niet louter commercieel zijn.

Het mag niet discriminerend zijn.

Bovendien dekt de parodie-uitzondering vaak wel het auteursrecht, maar heft het 𝗻𝗶𝗲𝘁 automatisch het portretrecht op.

💡 𝗖𝗼𝗻𝗰𝗹𝘂𝘀𝗶𝗲
Wil je op safe spelen? Vraag 𝘁𝗼𝗲𝘀𝘁𝗲𝗺𝗺𝗶𝗻𝗴 of wees uiterst terughoudend. Het genereren van een AI-prentje is zo gebeurd, maar een procedure over portretrechten duurt een stuk langer.

Lees de volledige analyse hier: https://www.ictrechtswijzer.be/mag-ik-door-ai-gemanipuleerde-beelden-verspreiden/

De gevangenis in 2026: terug van nooit weggeweest- Tom Daems

Bron

📌 

2025 eindigde met een ongeziene gevangeniscrisis: recordaantallen grondslapers, overvolle cellen en een brede maatschappelijke verontwaardiging. Ondanks hoorzittingen, extra budget en een noodwet blijft een echte oplossing uit. De Penitentiaire Beleidsraad spreekt zelfs van een “humanitaire ramp”.

De federale regering blijft intussen inzetten op méér opsluiting: strengere straffen, uitbreiding van detentiemaatregelen en een beleid dat de gevangenis opnieuw centraal plaatst als afschrikking. Adviesorganen die pleiten voor structurele maatregelen — zoals verruimde invrijheidstelling, automatische strafvermindering of een moratorium op nieuwe vrijheidsbeperkende wetten — worden grotendeels genegeerd.

Het resultaat is een normalisering van onmenswaardige omstandigheden. De vraag is dan ook niet alleen of de gevangenissen overvol zijn, maar of we niet te veel blijven geloven in opsluiting als standaardantwoord op maatschappelijke problemen.