Audio Moinil
De Brusselse rechtsstaat in nood: Procureur des Konings Julien Moinil over de acute knelpunten in de justitieketen
Tijdens een bewogen hoorzitting in de Commissie Justitie van de Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft de Brusselse Procureur des Konings, Julien Moinil, een vlijmscherpe en gedetailleerde analyse gegeven van de crisissituatie binnen de Brusselse justitie. Moinil benadrukte dat de bescherming van burgers de essentie is van de rechtsstaat, maar dat het gerechtelijke apparaat verlamd raakt door de ineffectiviteit van beslissingen en een structureel gebrek aan middelen.
Aan het begin van zijn tussenkomst stelde Moinil meteen een duidelijke grens: hij kondigde expliciet aan dat hij uitsluitend de vragen zou beantwoorden van de volksvertegenwoordigers die de beleefdheid hadden om tot het einde aanwezig te blijven. Vragen van parlementsleden die de zitting vroegtijdig hadden verlaten, liet hij bewust onbeantwoord, aangezien zij zijn repliek toch niet meer zouden horen.
1. Ineffectiviteit in het jeugdrecht en het ontstaan van straffeloosheid
De situatie rond minderjarige delinquenten vormt volgens Moinil het meest prioritaire en urgente knelpunt. De complexiteit wordt vergroot doordat de procureur te maken heeft met twee verschillende ministers van Justitie (één voor volwassenen en één voor minderjarigen).
- Enorme wachttijden voor plaatsingen: Op het moment van de hoorzitting wachten 280 minderjarigen op de uitvoering van een rechterlijk plaatsingsbevel voor een gesloten instelling. Tussen de beslissing van de jeugdrechter en de daadwerkelijke plaatsing zit gemiddeld 6 maanden vertraging.
- Jonge instroom in de harddrugshandel: Moinil verwees naar een concreet dossier op het Jacques Franckplein te Sint-Gillis, waar een kind van amper 12 jaar oud betrapt werd op het verkopen van cocaïne.
- Gevoel van straffeloosheid: Omdat er geen plaatsen zijn, functioneren de jeugdrechters enkel met noodoplossingen. Jongeren die merken dat er geen plaats is, vieren feest op het politiebureau, beledigen de politie en de rechters, en wandelen vrij naar buiten.
- Trage alternatieve maatregelen: Ook ambulante maatregelen schieten tekort qua snelheid. De opstart van een mobiel begeleidingsteam (EMA) duurt 6 weken na de aanhouding. Voor een verplichte sensibiliseringscursus rond drugs geldt een wachttijd van 1 heel jaar.
- Perspectief voor de toekomst: Het vooruitzicht dat er pas tegen 2028 mogelijk 30 extra plaatsen bijkomen, noemde Moinil volstrekt onaanvaardbaar gezien de actuele nood op het terrein. Veel meerderjarige schutters van 18 of 19 jaar oud blijken een verleden te hebben in het jeugdbeschermingsrecht waarin door middelentekort niet tijdig kon worden ingegrepen.
2. Georganiseerde misdaad, strafuitvoering en minachting voor de magistratuur
De georganiseerde criminaliteit draait uitsluitend om miljoenenwinsten en maakt misbruik van de mazen in het Belgische strafsysteem.
- Openlijke minachting: Rechters en magistraten worden geconfronteerd met extreme minachting; zo werd een onderzoeksrechter in de raadkamer uitgemaakt voor "gros porc" en kregen magistraten in de zittingszaal uitspraken naar hun hoofd geslingerd zoals "justice de merde". Moinil verwees ook naar de dodelijke bedreigingen die hijzelf persoonlijk ontving van een crimineel kopstuk.
- Koudbloedige risicoanalyse: Kopstukken van criminele bendes berekenen vooraf dat ze bij een veroordeling (bijvoorbeeld tot 10 jaar cel) hooguit één derde (1/3) van hun straf zullen moeten uitzitten.
- Aanpassing strafuitvoeringsregime: Moinil eist de strikte toepassing van het regeerakkoord: zware bendeleiders en multimiljonairs die zich schuilhouden in plaatsen zoals Dubai mogen niet hetzelfde gunstige strafuitvoeringsregime genieten als daders van eenvoudige diefstallen. Wie veroordeeld wordt voor georganiseerde misdaad moet vrijwel zijn volledige straf uitzitten.
3. Fiscale werkelijkheid: Geen noodbudgetten voor Parket en Politie
Ondanks de golf van schietpartijen, explosies en molotovcocktails in het Brusselse heeft het Parket van Brussel geen buitengewoon crisisbudget ontvangen.
- Opvullen van het wettelijk kader: De bereikte voltallige personeelsbezetting bij het parket is louter het gevolg van het invullen van de wettelijk voorziene kaders en de opvolging na vier jaar afwezigheid van een vaste korpschef.
- Beperkte middelen: De extra ontvangen middelen voor de geweldscrisis bedragen nog geen miljoen euro. Er lopen momenteel aanvragen voor 5 parketjuristen en 30 administratieve krachten.
- Acuut personeelstekort bij de PJF: De Federale Gerechtelijke Politie (PJF) kampt met zware capaciteitsproblemen. De 30 extra politiemensen die door de Minister van Binnenlandse Zaken werden toegewezen, werden weggehaald bij andere PJF-afdelingen, waardoor die verzwakt raakten.
- Noodoplossingen bij moordonderzoeken: Toen er in één week twee moorden gelijktijdig plaatsvonden, moest de afdeling Mensenhandel noodgedwongen het tweede moordonderzoek overnemen. Een dodelijke aanslag met een molotovcocktail in Evere kon wegens gebrek aan capaciteit bij de PJF niet door hen worden onderzocht en werd doorgeschoven naar de lokale politie.
4. Recreatief drugsgebruik, boetes en de valkuil van legalisering
Moinil sprak zich eveneens uit over de aanpak van drugsgebruik en de discussie rond legalisering.
- Draagkrachtgerelateerde boetes: Voor recreatieve gebruikers met hoge inkomens en luxe-auto's zijn de huidige standaardboetes verwaarloosbaar; zij zien het verband niet tussen hun drugsgebruik en het straatgeweld. Moinil pleit voor strengere en beter geïndividualiseerde sancties op basis van het inkomen.
- Geen heil in legalisering: Moinil kant zich uitdrukkelijk tegen de legalisering van drugs. Het verlagen van de wettelijke norm werkt als een aanzuiging voor illegale smokkel. Hij verwees hierbij naar de illegale sigarettenhandel, een van de belangrijkste inkomstenbronnen van de mafia, waar eveneens gewelddadige schietpartijen rond plaatsvinden.
5. Gevangenisoverbevolking en uitvoering van korte straffen
Tot slot sneed de Procureur des Konings het probleem van de strafuitvoering en gevangeniscapaciteit aan.
- Gevaarlijke delinquenten opsluiten: Hoewel matrassen op de grond in overvolle gevangenissen verre van ideaal zijn, mogen gevaarlijke individuen om die reden niet op straat blijven.
- Voorwaarden bij vrijlating: Vrijlating mag niet automatisch gebeuren na het uitzitten van een vast percentage (1/3 of 1/2) van de straf, maar moet gekoppeld zijn aan reële garanties zoals het volgen van opleidingen, taalcursussen en schadevergoeding aan slachtoffers.
- Uitvoering van korte straffen: Moinil hekelde de recente wetgeving die bepaalt dat straffen tot 18 maanden niet in de cel worden uitgezeten maar via elektronisch toezicht. Hij pleit voor een systeem waarin beslissingen van de rechter vanaf de eerste kleine straf effectief worden uitgevoerd om recidive te voorkomen.
