➤ Korte‑termijnmaatregelen – gedetineerden
Om het aantal personen dat op de grond moet slapen te verminderen en om uitgesproken maar opgeschorte gevangenisstraffen effectief te kunnen uitvoeren, wordt ingezet op een ruimer gebruik van elektronisch toezicht (ET) en op de verlenging van de bestaande maatregel Vervroegde Invrijheidstelling (VI) Overbevolking, zij het in een beperktere vorm.
- Personen die veroordeeld zijn tot een totale straf van maximaal 18 maanden zullen hun straf voortaan onder ET uitvoeren.
- Personen die veroordeeld zijn tot een totale straf tussen 18 maanden en 10 jaar gaan automatisch onder ET 18 maanden vóór het einde van hun straf.
- Bepaalde categorieën veroordeelden zijn uitgesloten: terrorisme, seksuele misdrijven, zware geweldsfeiten en bepaalde drugsgerelateerde misdrijven.
- Alle dossiers worden systematisch voorgelegd aan de strafuitvoeringsrechtbank (SUR/TAP), die beslist over het verdere verloop van het elektronisch toezicht.
- De VI Overbevolking wordt verlengd tot eind 2027, maar enkel voor veroordeelden met een totale straf van maximaal 3 jaar.
Om de strafuitvoeringsrechtbank toe te laten sneller modaliteiten toe te kennen, wordt de bestaande noodwet aangepast zodat de SUR zich kan baseren op enkel:
- het advies van de directeur,
- het sociaal onderzoek (indien van toepassing),
- het advies van het openbaar ministerie.
Voor veroordeelden zonder verblijfsrecht wordt artikel 20/1 van de Wet op het Extern Juridisch Statuut (EJS/LSE) gewijzigd zodat vrijwillige terugkeer al 12 maanden vóór het einde van de straf kan worden voorbereid (in plaats van 6 maanden).
Er wordt sterker ingezet op interstatelijke overdrachten en uitzetting naar het land van herkomst.
➤ Korte‑termijnmaatregelen – personeel
Het akkoord voorziet als doelstelling een volledige en duurzame personeelsbezetting.
- Selectie- en aanwervingsprocedures worden geoptimaliseerd om meer kandidaten aan te trekken en het proces te versnellen.
- De interne rekruteringscapaciteit wordt prioritair versterkt.
- De toegang van EU‑burgers tot de aanwervingsprocedure voor de functie van penitentiair bewakingsassistent wordt versneld.
- In snelle procedures kunnen rekruteringsreserves worden aangelegd en kan men al aanwerven vóór het medisch onderzoek, om tijd te winnen.
➤ Extra capaciteit
Er wordt voorzien in een uitbreiding en optimalisering van de bestaande capaciteit.
- Meer plaatsen worden gecreëerd in gesloten centra.
- Voor geïnterneerden komen er extra plaatsen in forensisch-psychiatrische centra (FPC/CPL) en in medisch-forensische zorgcentra.
- Masterplan IV (in voorbereiding) voorziet in een structureel schema voor de totale detentiecapaciteit en beoogt menswaardige detentieomstandigheden.
➤ Voorlopige hechtenis
Er worden hervormingen voorbereid inzake voorlopige hechtenis.
- De commissie Overbevolking finaliseert een advies over een mogelijke hervorming van de voorlopige hechtenis. Daarna wordt bekeken welke maatregelen kunnen worden uitgevoerd om de duur van de voorlopige hechtenis te verkorten.
- Er wordt onderzocht of en hoe zittingen van de raadkamer en de kamer van inbeschuldigingstelling via videoconferentie kunnen plaatsvinden. Dit moet verplaatsingen beperken, de werkdruk verlagen en procedures versnellen.
