Mag je zomaar een foto van politieagenten op Facebook zetten? 5 verrassende lessen uit een recente AVG-uitspraak
Inleiding: Het conflict tussen privacy en burgerjournalistiek
Je staat bij de vertrekhal van de luchthaven om een familielid af te zetten. Vanwege een recent gewijzigde verkeerssituatie treden aanwezige politieagenten streng op en delen ze aan de lopende band boetes uit. Je vindt de aanpak onvriendelijk en onrechtvaardig, pakt je smartphone, maakt een foto en besluit deze online te delen om anderen te informeren en te waarschuwen. Maar mag dat zomaar onder de privacywetgeving, of schendt dit het portretrecht en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)?
Over exact deze vraag moest de Geschillenkamer van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) zich buigen. In Beslissing 308/2026 (4 november 2026) dienden twee inspecteurs van de Luchtvaartpolitie een klacht in tegen een burger. De man had hen in uniform gefotografeerd en de foto met kritische commentaren verspreid via drie gesloten Facebookgroepen ('fans luchthaven X', 'Vlamingen in Y' en 'Nederlandstaligen aan de Costa Z').
De uitspraak pakte echter anders uit dan de agenten hadden gehoopt. De toezichthouder oordeelde dat de burger rechtmatig handelde en sprak hem volledig vrij. Dit zijn de 5 meest verrassende juridische lessen uit deze beslissing over burgerjournalistiek, privacy en de grenzen van de vrijheid van meningsuiting.
1. Burgerjournalistiek telt wél als 'echte' journalistiek volgens de AVG
Veel mensen denken dat de uitzondering voor journalistieke doeleinden (zoals verankerd in artikel 85 AVG en artikel 24 van de Wet Gegevensbescherming / WGB ) uitsluitend is weggelegd voor professionele nieuwsmedia of gediplomeerde journalisten. De Geschillenkamer stelt echter vast dat een gewone burger die een maatschappelijk relevante situatie op de foto zet om deze openbaar te bespreken, zich eveneens op deze uitzondering kan beroepen.
De toezichthouder verwijst hiervoor naar de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie ( HvJEU ), waaronder het bekende Buivids-arrest (C-345/17) . Daarin werd bepaald dat het begrip 'journalistiek' ruim moet worden uitgelegd om het recht op vrije meningsuiting te waarborgen, ongeacht het gekozen medium.
"Gelet op het belang van het recht van vrijheid van meningsuiting in elke democratische samenleving, dienen begrippen die betrekking hebben op die vrijheid, zoals journalistiek, ruim te worden uitgelegd."
De agenten brachten nog in dat er sprake was van een persoonlijke wraakactie. Ze hadden kort daarvoor een familielid van de burger beboet wegens een parkeerovertreding en stelden zelfs een tweede proces-verbaal op tegen de burger wegens imagoschade. De Geschillenkamer wees dit argument af: in het dossier en het PV zat geen enkel bewijs van achterliggende motieven buiten het informeren van het publiek over de verkeerssituatie en het uiten van een mening.
2. Geen toestemming nodig: Het 'gerechtvaardigd belang' weegt zwaarder dan het portretrecht
De twee politie-inspecteurs voerden aan dat zij nooit toestemming hadden gegeven voor het maken en publiceren van de foto waarop zij herkenbaar waren. Zij beriepen zich op het portretrecht ( artikel XI.174 WER ) en het ontbreken van toestemming onder artikel 6.1.a AVG .
De Geschillenkamer verduidelijkte dat voorafgaande toestemming geen absolute vereiste is bij journalistiek werk. De verweerder kon zich succesvol beroepen op de rechtsgrondslag van het gerechtvaardigd belang (artikel 6.1.f AVG) , ingevuld door zijn recht op vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM) .
De memorie van toelichting bij de WGB bevestigt dat (burger)journalisten de privacyregels op dit punt mogen omzeilen:
"Deze rechtsgrondslag staat de verwerkingsverantwoordelijke voor journalistieke … doeleinden toe om de gegevens van de betrokken persoon te verwerken los van zijn toestemming."
Om te bepalen of dit belang zwaarder woog dan de privacy van de agenten, paste de toezichthouder een gestructureerde drievoudige toets toe. Deze toets evalueert achtereenvolgens of het nagestreefde doel legitiem is (de doeltoets ), of de gegevensverwerking geschikt en noodzakelijk is om dat doel te bereiken (de noodzakelijkheidstoets ), en ten slotte of het belang van de verwerker zwaarder weegt dan de grondrechten van de betrokkenen (de afwegingstoets ).
3. Politieagenten in functie zijn 'publieke figuren' met een hogere tolerantiegrens
Bij het uitvoeren van de afwegingstoets beoordeelde de Geschillenkamer de specifieke status van de betrokkenen. Omdat de agenten in uniform en op een openbaar toegankelijke plek (voor de vertrekhal) staatsmacht uitoefenden — zoals het beboeten van burgers en het dragen van een dienstwapen — worden zij juridisch aangemerkt als publieke figuren .
Hierdoor geldt een andere machtsbalans: burgers moeten de uitoefening van overheidsgezag kunnen controleren en bekritiseren. De Geschillenkamer verwees expliciet naar het arrest Toth and Crisan van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens ( EHRM ). Deze zaak was inhoudelijk bijzonder relevant omdat het eveneens ging om het plaatsen van een foto van politieagenten op Facebook, voorzien van kritisch commentaar.
Het EHRM en de GBA benadrukken dat ambtenaren in functie meer moeten verdragen dan gewone burgers:
"Niettemin gelden voor publiek ambtenaren die in hun officiële hoedanigheid handelen ruimere grenzen voor aanvaardbare kritiek dan voor gewone burgers …."
4. Ook scherpe, negatieve of overdreven kritiek valt onder de bescherming
De inspecteurs voerden aan dat de commentaren bij de foto schadelijk en beledigend waren voor hun reputatie. De burger had hun optreden beschreven als "arrogant" , "niet echt vrolijk" en "niet vriendelijk" .
De Geschillenkamer oordeelde dat deze kwalificaties binnen de grenzen van het aanvaardbare vallen. Vrije meningsuiting beschermt niet alleen beleefde of neutrale opvattingen. Een zekere mate van emotie of overdrijving is toegestaan, zeker bij een reactie op een als onrechtvaardig ervaren overheidsoptreden.
De toezichthouder haalde de klassieke formule uit het Von Hannover -arrest aan:
"De vrijheid van meningsuiting vormt een van de essentiële pijlers van een democratische samenleving. Behoudens artikel 10, lid 2 is deze vrijheid niet alleen van toepassing op ‘informatie’ of ‘ideeën’ die gunstig worden ontvangen of als onschadelijk of als een kwestie van onverschilligheid worden beschouwd, maar ook op die welke aanstoot geven, schokken of verontrusten."
Bovendien woog de GBA de specifieke fysieke omstandigheden mee: de foto was van een zekere afstand genomen in een publieke hal en had op Facebook een lage resolutie. De agenten werden uitsluitend in hun hoedanigheid als politiefunctionaris bekritiseerd en bleken enkel te zijn herkend door directe collega's en familie — niet door het grote publiek. De inbreuk op hun privéleven bleef daardoor minimaal.
5. De toezichthouder mag niet bepalen hoe je verslag doet
Een belangrijk argument van de politie was dat het publiceren van een herkenbare foto niet strikt noodzakelijk was om de verkeerssituatie te bespreken; een tekstbericht had immers ook volstaan.
De Geschillenkamer wees deze redenering af op basis van het News Verlags -arrest van het EHRM. Privacytoezichthouders en rechters mogen niet op de stoel van de maker gaan zitten om te bepalen welke verslaggevingstechniek of welk medium gebruikt moet worden. Beelden hebben een bewijzende en ondersteunende waarde in het maatschappelijk debat.
Daarnaast was de verspreiding niet ongericht: de burger had de foto niet publiekelijk op het gehele internet geplaatst, maar specifiek gedeeld binnen drie besloten Facebookgroepen ('fans luchthaven X', 'Vlamingen in Y' en 'Nederlandstaligen aan de Costa Z'). Omdat de leden van deze groepen een rechtstreeks belang hadden bij de situatie op de luchthaven, was de gekozen verspreidingswijze evenredig en doelgericht.
Conclusie: Een overwinning voor de kritische burger?
Beslissing 308/2026 vormt een helder en belangrijk precedent voor de balans tussen gegevensbescherming, openbare orde en burgerjournalistiek. Formeel beval de Geschillenkamer op grond van artikel 100, § 1, 2° WOG de buitenvervolgingstelling van de burger voor een vermeende inbreuk op artikel 5.1.a juncto 6.1 AVG .
De uitspraak verduidelijkt dat wie te goeder trouw een maatschappelijk misstand of overheidsoptreden aan de kaak stelt op sociale media, een sterke juridische bescherming geniet onder de vlag van vrije meningsuiting. Zolang de uiting betrekking heeft op de publieke functie en niet invalt op het privéleven, biedt het recht ruime bescherming voor maatschappelijke controle op autoriteiten.
Het legt wel een fundamentele vraag neer in het digitale tijdperk: waar ligt voor jou de grens tussen het controleren van overheidsoptreden met je smartphone en het beschermen van de mens achter het uniform?
